Сэтгүүлч С.Баяр: Удамтай тайжийн Ултай хүү

Тэр хэт шударга, шоолж хэлбэл заргач нэгэн. Тийм ч учраас аймгийн Иргэдийн төлөөлөгчдийн хурлын төлөөлөгч, аймгийн МАН-ын дэд даргаар ажиллаж байхдаа засаг ноёноо “унагах”-аар хөхөө өвлийн хүйтэнд жагсаал зохион байгуулж байсан зоримог нэгэн. Намын дэд даргаар зогсохгүй Засаг даргын орлогчоор ажиллаж байсан түүнийг Засаг даргын хатуу багийн эсрэг иргэдээр хүрээлүүлэн ганцаараа шахам зогсохыг хараад баруун аймгийн тэмцэгч эрчүүдийн хатыг харж бахархаж байсан минь үнэн. Түүгээр ч зогсохгүй удам гэж тав дахь үедээ ч чангарч, зангирч байдаг юм байна даа гэсэн хүндлэл өөрийн эрхгүй төрж байсан.

Хүн бүхэн удам угсаа, язгуур гарлаараа бахархдаг нь жам. Манай Батболдын хувьд арга байхгүй, Далай ханы хошууны засаг ноёны  уг удмын хэлхээ болсон тайж гаралтай нэгэн. Орсон гарсанд Увс нутгийн улаан цайгаа чанаж, улаа бутран угтдаг  Сувдаа эгчийн аавыг  Дорлигжав буюу Дөрлөө гэдэг. Далай хан Түмэндэлгэржавын охин  Сувдаа эгчээс язгуурын хүндлэл нэвт үнэртэх нь сайхан. Зөөлөн инээмсэглэл, сайхан аальтай Сувдаа эгчийн хувьд Батболдыг бизнесээ эрхлээд нам гүм амьдрахаас илүү иргэдийнхээ өмнөөс төрд дуугаа өргөж, манлайлахад дэмждэг гэдгээ нуухгүй өгүүлэх. Эх хүний нандин сэтгэлийн угт  хүүгээ тэмцэл өрнүүлэхэд сэтгэл зовнидог ч, улс эх орныхоо төлөө зүтгэх нь манай удмын араншин байх аа хэмээх. Далай хан Түмэндэлгэржавын эцэг нь Далай хан Галсаннамжил юм. Далай хан Галсаннамжил нь Дөрвөдийн баруун гарын төрийн бэйлийн хошууны  Засаг Базарзааны ахмад хүү 1853 онд төрсөн, 1970 онд Засаг, Төгс хүлэг Далай хан цол залгамжилсан түүхтэй. Ойрод түмний түүхийн нэгээхэн хэсгийг бүрдүүлэгч ийм л том цусан хэлхээ эрхэм найзын маань судсаар лугшиж буй учир шударга бус нийгэмд бугшсан идээ бээрийг шахах сумны зэв болж нутгийнхаа хүрэн уулсынхаа өмнө тэмцэлээ эхлүүлж байгаа нь аргагүй мэт.

Андын маань аав Цэвээн гуайг дүүгтэл хаазлах ЗИЛ130 машингүйгээр төсөөлөхийн аргагүй. Монгол Улсын гавьяат тээвэрчин, Ардын их хурын депутат Цэвээн гуайг ачаа ачсан том тэргээрээ давхисаар Улаанбаатарт ирж хуралдаа суудаг нийгмийн идэвхтэй шударга хүн байсныг нутгийнхан нь одоог хүртэл ярьдаг.  Жирийн малчин гаралтай Цэвээн ахын аавыг Түүвэйн гэдэг бөгөөд Тэс сумын 2 дугаар багт насаараа амьдарсан нэгэн. Хундаян хэмээх нэртэй малчны хүү Түүвэйн эцгийнхээ шийрийг хатаасан нутагтаа нэртэй малч, аж ахуйч нэгэн байсан бол Түйвэйн өвөг эцэг, Хундаянгийн төрсөн эцгийг Хошой тайж гэдэг байж.

Таван үеийн түүхээ ингээд гаргаад ирж байгаа түүний хамаг л арыг дааж явдаг  С.Пүрэвсүрэн эмчийг Увсын ард түмэн төдийгүй, баруун таван аймаг, хил залгаа хөрш улсынхан ч андахгүй мэдэх юм. Учир нь эмчлүүлэгчиддээ Пүүжээ эмч хэмээн алдаршсан энэ даруухан бүсгүй бусдад хараа бэлэглэгч алтан гартан юм. Миний дөрвөн сайхан үрийн ээж, амьдралын минь хамгийн нандин учралын нэг түүндээ маш их талархаж явдаг хэмээн ярьсан нь ханиа хайрлах хайр, итгэл, үнэ цэнийг нь илтгэх буй за.

Увс аймгийн Улаангом сумын гуравдугаар сургуулийг төгсөж, Анагаахын ухааны их сургуулийг хүний их эмчээр төгссөн цагаасаа эрдэнэт хүний эрүүл мэндийн төлөө цуцахгүй хөдөлмөрлөж яваа найзууд маань 2013 оноос “Онош” оношлогоо эмчилгээний төвөө байгуулан хамгийн хямдаар, хамгийн чанартай эмчилгээг нутгийнхандаа төдийгүй баруун таван аймгийн иргэдэд үзүүлж буй жинхэнэ халуун сэтгэлтэй хүмүүс юм.

Энэ сайхан үйлсийг нь өвлөхөөр найзуудын маань ууган охин Хулан өнөө жил Эрүүл мэндийн шинжлэх ухааны их сургуулийг эмч мэргэжлээр төгсөн ирж, ээждээ тусалж, эх орондоо бас нэгэн шижигнэсэн эмчийг бий болгохоор аав, ээжийнхээ байгуулсан эмнэлэгт ажиллаж эхэлсэн нь үнэхээр сайхан. Ийм л гэр бүлийн тооно болсон эрхэм анд маань Увсын цэнхэр хязгаартаа шударга ёсны гэрлийг асааж, нутгийн иргэдээ сайхан амьдрах чин сэтгэлийн цэгц шулуун амьдралыг цогцлоохоор Улсын их хурал хэмээн өндөр босготой, өргөсөн хуультай газар төрсөн нутгаасаа сонгогдон хууль батлалцаж, шударга бустай тэмцэхээр сэтгэл шулуудсан нь юутай сайхан.

Ийм л удамтай хүний ултай хүү Батболд анд маань өнөөдөр төр улсаа төвхнүүлэх их үйлд өөрийн биеэ зориулахаар сэтгэл шулуудан Улсын их хурлын сонгуульд төрсөн нутаг Увс аймагтаа өрсөлдөж байна.  Түүний шударга бусын эсрэг, үнэний төлөө боссон андын маань төөрөг тэрбумтангуудын эсрэг улаан гараараа зүтгэх заяанд таарсан нь гайхамшиг. Ямартаа ч шударга үнэний дуу хоолой болон зүтгэсэн анд маань нутагтаа бүү хэл Монголд зартай тэрбумтангуудтай үзэлцэж явна. Ийм л зоригтой цөстэй аавын хүү Цэвээний Батболдыгоо Увс нутгийн ард түмэн та бүхэн маань сонгож, нутгийнхаа хөгжилд өөрсдийнхөө шударга ёсны цучлыг нэмээрэй хэмээн уриалах байна. Шударга ёсны нарны гэрэл Улаан хаданд тусах нь лавтай.

\хөрөг нийтлэл\ Сэтгүүлч С.Баяр